تاریخچه پیش دبستانی در ایران
|
چکیده :
مقدمه: |
اهداف برنامه های آموزشی دوره پیش دبستانیbeststudents.ir
اهداف برنامه های آموزشی دوره ی پیش از دبستان:
هدف آموزش و پرورش در دوره ی پیش دبستان رشد همه جانبه ی کودکان است. لذا برنامه های دوره پیش از دبستان ، باید فعّالیّت ها و تجربه هایی باشد که به رشد کودک کمک نماید. اهداف دوره ی پیش دبستان در سه مرحله ی حیطه ی دانش ، مهارت و نگرش عنوان می شود.
حیطه ی دانش:
مراد از دانش ، دانستنی های ضروری ، یعنی آن دسته از اطّلاعاتی است که در زندگی روزمره و آینده ی کودکان کاربرد داشته باشد و در چهارچوب آن ها مهارت های اساسی نگرشی وسعت می یابد.
الف: اهداف دوره پیش از دبستانی در حیطه ی دانش عبارت اند از:
- آشنایی با نقش هر یک از حواس در شناخت محیط زندگی
- آشنایی مقدّماتی با مفاهیم اساسی (ریاضی ، علوم)
- گسترش گنجینه ی لغات
- آشنایی مقدّماتی با توانایی های اندام مختلف بدن
- آشنایی با نکات بهداشتی و ایمنی و تغذیه ی سالم و ناسالم
- آشنایی مقدّماتی با عبادات ، آداب و رسوم مذهبی و دینی
- آشنایی با پیامبران ، ائمه ی اطهار و شخصیّت های دینی و ملّی
- آشنایی با رفتارهای نوع دوستانه(از طریق الگوها)
- آشنایی با حقوق فردی و اجتماعی
- آشنایی با تأثیر و اهمّیّت مشاغل در رفاه عمومی
- آشنایی با محیط زندگی اجتماعی خود و دیگران
- آشنایی با مقرّرات و قوانین اجتماعی
- آشنایی با الگوهای زندگی مردم و نشانه های اساسی کشور ایران
مهارت (ذهنی و عملی):
مهارت هایی که می توانند کودکان در پایان دوره ی سنی به آن دست یابند عبارت اند از:
- افزایش توانایی فراگیران به منظور استفاده از حواس ، برای شناخت محیط زندگی
- افزایش توانایی فراگیران به منظور طبقه بندی پدیده ها ، برای شناخت بیشتر محیط زندگی
- پرورش خلاقیّت
- پرورش قدرت تمرکز
- توسعه ی توانایی ادراک اشیاء در صورت های مختلف
- توسعه توانایی استدلال
- پرورش مهارت های زبان
- درک مفاهیم مقدّماتی(علوم-ریاضی
- پرورش توانایی هماهنگی بین حرکات و اندام های مختلف بدن
- رعایت نکات بهداشتی و ایمنی
- پرورش ذوق هنری و حس زیبایی شناسی
- تقویت توانایی ایجاد رابطه با دیگران
- رعایت مقرّرات و قوانین اجتماعی
- رعایت حقوق فردی و اجتماعی
نگرش:
نگرش ها ، عموماً مسایلی ارزشی هستند و بهتر است از طریق عمل خود نگرش ها را به کودکان بیاموزیم نه صرفاً با حرف.
اهداف دوره پیش دبستان در حیطه ی نگرش عبارت اند از:
- علاقه مندی نسبت به کاربرد حواس در شناخت محیط زندگی
- علاقه به جمع آوری و طبقه بندی اطّلاعات محیط پیرامون
- نگرش مثبت نسبت به تلفّظ صحیح کلمات در سخن گفتن به زبان فارسی و رشد واژگان
- نگرش مثبت نسبت به اعضای بدن
- علاقه به رعایت بهداشت
- علاقه به تغذیه ی مناسب
- شکوفایی فطرت خداجویی
- علاقه به عبادات و آداب و رسوم مذهبی و دینی
- علاقه به پیامبران ، ائمه ی اطهار و شخصیّت های دینی و ملّی
- علاقه به دانستن فضایل اخلاقی از جمله نوع دوستی و احترام به دیگران
- تقویت اعتماد به نفس
- علاقه به شناخت محیط زندگی اجتماعی خود
- علاقه به بروز عواطف و احساسات خود در عین تسلّط بر نفس
- نگرش مثبت نسبت به رعایت مقرّرات و قوانین اجتماعی
- مسئولیّت پذیری
در راستاي رسالت و مأموريت آموزش و پرورش و جهتدهي به رشد همهجانبهدانشآموزان بر پايه تعاليم و دستورات دين مبين اسلام، اهداف دوره ابتدايي به شرح زيرتعيينميشود. مديران، برنامهريزان و همه افرادي كه در تعليم و تربيت دانشآموزان نقشي برعهده دارند،مكلفند در برنامهريزي امور، سازماندهي فعاليتها و انجام وظايف مربوط بگونهاي اقدام نمايند كه تاپايان دوره تحصيلي دستيابي دانشآموزان به اهداف تعيين شدهممكن باشد.
اعتقادي :
-1 اصول دين راميداندوبه آن معتقد است .
-2خداوندرادوستداردواورابهترينياوروكمكميداند.
-3 بازندگي انبياء اولوالعزم به ويژه نبي اكرم (ص) ومعصومين تاحدودي آشناست وآنان رادوست دارد.
-4 بامعناي معاد آشناست و ميداند كه انسان دركارهايي كه انجام ميدهد نزد خداوندپاسخگواست.
-5 به اولياء دين، بزرگان و شخصيتهاي اسلامي احترام ميگذارد
)
.
-6 معناي تولي و تبري راميداند.
-7 قرآن را از رو ميخواند و باترجمه برخي از سورهها آشنايي داشته و از حفظ ميخواند.
-8 ترجمه بعضي از احاديث ساده راميداند.
-9 نمازرابه درستي مي خواند وبااحكام ضروري مربوط به نماز و روزه آشنا است .
-10 نمازهاي واجب را با رغبت ميخواند. (براي دختران)
-11 افراد محرم و نامحرم را تشخيص ميدهد واحكام مربوط را رعايت ميكند.
-12 با مسائل مربوط به سن تكليف و تقليد آشنا است و احكام را در حد ضرورت ميداند وبهآن عمل ميكند. (براي دختران)
-13 باحلال وحرام آشنا است واحكام مربوط رادرحد ضرورت رعايت ميكند.
-14 معناي امربه معروف و نهي از منكر را ميداند.
-15 به مجاهدين در راه خدا و شهداء احترام ميگذارد.
-16 زمانها و مكانهاي مقدس ومهم راميشناسد.
-17 به حضور در مسجد علاقه نشان ميدهد و آداب آن را ميداند.
اخلاقي:
-1 راستگو وامين است.
-2 مؤدب و مهربان است.
-3 به عهد خود پايبنداست .
-4 مظاهر حيا و عفت در او آشكار است .
-5 احترام به بزرگترهاراوظيفه خودميداند وبه نظرات آنهاتوجه ميكند.
-6 ازوالدين اطاعت ميكند.
-7 شجاع وصبوراست .
-8 تميزاست وپاكيزگي رادوست دارد.
-9 تكاليف شخصي روزانه خودراشخصŠانجام ميدهد.
-10 براي رسيدن به موفقيت پشتكار داردوتلاش ميكند.
-11 پوشش اسلامي رادوست دارد وآن رارعايت ميكند.
-12 اوقات فراغت خودرابافعاليتهاوبازي هاي مناسبپرميكند.
-13 اميدواروبانشاط است وازمواجهه با مشكلات نميهراسد.
-14 ظاهري آراسته دارد.
-15 خطاواشتباه ديگران رادرموردخود ميبخشد.
-16 براي رفتارهاي خودباديگران دليل دارد.
-17 درارتباط باديگران از كلمات محبت آميز و دوستانه استفاده ميكند.
-18 براي انجام كارهاي خود دوستانش رابه زحمت نمياندازد.
-19 به همكلاسان وهمسالان خود درانجام وظايف يادگيري كمك ميكند.
-20 در برابر رفتارهاي ناپسند خود پوزش خواسته ورفتار خودرااصلاح ميكند.
-21 نظم وانضباط رادرخانه ،مدرسه واجتماع رعايت ميكند.
علمي و آموزشي :
1ـ نسبت به شناخت پديدهها كنجكاواست.
2ـ در فكر كردن، شنيدن، گفتن و بيان مقصود، خواندن و نوشتن و حساب كردن مهارت كافيدارد.
3ـ بازبان فارسي آشنايي دارد و ميتواند ازكتاب و روزنامه استفاده كند.
4ـ به اهميت وارزش اطلاعات واطلاعرساني درزندگي آگاهاست.
-5 ارزش علم را در انجام درست كارها تا حدي ميداند .
6ـ مهارتهاي اوليه براي زندگي در جامعه راكسبكردهاست.
-7 با نحوه يادگيري خودتاحدودي آشناست.
8ـ به مطالعه كتاب علاقهمند است.
فرهنگي هنري :
-1 به زيباييهاي طبيعت توجه دارد وهماهنگي آن رادوست دارد.
-2 در زمينههاي هنري از زيبايي در پديدههاي طبيعي الگوميگيرد.
-3 ازمشاهده آثارهنري لذت ميبرد.
-4 ذوق و خلاقيت هنري خود را در انجام فعاليتهانشان ميدهد.
-5 سنتها، پديدهها و آثار موزون را دوست دارد.
-6 بابرخي از آثارمعروف هنري آشنا است.
-7 به خواندن اشعاروقصههاي مناسب علاقهمنداست .
-8 برخي از آداب فرهنگي واجتماعي اسلامي - ايراني راميداند وبراي آنهاارزش قائل است .
اجتماعي:
1ـ وظايف خود را در مقابل خانواده، دوستان و همسايگان ميداند.
2ـ اعضاي خانواده خود را دوست ميدارد و در انجام كارهابهآنهاكمك ميكند.
-3 به معلمين واولياي مدرسه احترام ميگذارد.
4ـ به حق خود قانع است و حقوق ديگران را رعايت ميكند.
5ـ براي بدستآوردن حق خود از راههاي درست تلاش ميكند.
-6 همكلاسيهاي خود را دوست دارد و به آنها كمك ميكند.
7ـ همكاري با ديگران را دوست دارد.
-8 دربازيها و فعاليتهاي گروهيشركت ميكند.
9ـ مقررات مدرسه را ميداند و به آنها عمل ميكند.
10ـ به رعايت مقررات اجتماعي علاقه نشان ميدهد.
11ـ به انجام وظايف و مسئوليتهايي كه برعهده او ميگذارند، پايبند است.
12ـ نظرات اصلاحي ديگران را در مورد خود ميپذيرد.
-13 اشتباهات ديگران رابارعايت احترام به آنهاتذكر ميدهد.
14ـ در برابر خدمت ديگران قدرشناس است و از آنها تشكر ميكند
.
-15 آداب سخن گفتن رارعايت ميكند.
-16 خدمت كردن به ميهن ومردم خودرادوست دارد.
زيستي :
1ـ از حواس خود به خوبي محافظت و استفاده ميكند.
-2 در نشستن و راه رفتن واستفادهاز قواي بدنيبه درستي عمل ميكند.
3ـ بهداشت فردي و اجتماعي را رعايت ميكند.
4ـ در حفظ محيط زيست كوشااست.
5ـ با تمرينها وبازيهاي مناسب،قابليتهاي جسمي خويش راافزايشميدهد.
6ـ نكات ايمني را ميداند و رعايت ميكند.
7ـ اهميت مصونيت دربرابرامراض رادركميكند.
8ـ در حفظ سلامتي خود و ديگران تلاش ميكند.
سياسي :
1ـنظام جمهوري اسلامي ايران را ميشناسد، به پرچم كشور احترام ميگذارد و سرود ملي را ازحفظ ميخواند.
2ـ با زندگي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران آشنا استواز اوبه بزرگي ياد ميكند.
3ـ اهميت استقلال وآزادي را در پيشرفت جامعه درك ميكند.
-4 به حكومت ديني و ولايت فقيهعلاقهمنداست.
5ـ مسلمانان را دوست دارد و نسبت به امور آنان بيتفاوت نيست.
6ـ اقوام مختلف ايراني را ميشناسد و با آنان احساس همبستگي ميكند.
-7 افراد عدالتخواه وحق طلب رادوست دارد.
-8 سران كفار و مشركين صدر اسلام را ميشناسد و با اعمال آنها نسبت به پيامبر و مسلمينآشنا است.
-9 سران كفار و مشركين معاند بااسلام رادرزمان حاضر ميشناسد.
-10 با مفهوم وحدت وامنيت ملي آشنااست .
اقتصادي :
1ـ كاركردن را دوستدارد و بهافرادي كه كارهاي مفيددارنداحترامميگذارد.
2ـ وسايل خودراتميزوسالم نگهميدارد.
-3 تنپروري، بيكاري و راحتطلبي را از عوامل شكست فرد وجامعه مي داند.
4ـ در حفظ اموال عمومي به عنوان ثروت ملي ميكوشد و در استفاده از آنها درست عملميكند.
5ـ مالكيت خود و ديگران را تميز ميدهد و به مالكيت ديگران احترامميگذارد.
6ـ مشاغل و حرف موجود در محيط زندگي خودراميشناسد.
7ـ به استفاده از توليدات داخلي علاقهمند است.
وجود مقررات، برنامهها و سیستمهای انضباطی خشک که گاهی لازمه فعالیتهای آموزشی تعیین شده در مکانهای آموزشی و پرورشی میباشند و کوشش ذهنی هر چند ناچیز کودک را میطلبند، به احتمال زیاد سازش او را با محیط دچار مشکل خواهند ساخت و حالت عاطفی نامناسبی در کودک ایجاد مینمایند که در طرز تلقی وی نسبت به مرکز تعلیم وتربیت بیتأثیر نخواهد بود. بنابراین ضروری است که والدین و مربیان دلسوز در طرح برنامهها و شیوه های تدریس و تربیت کودک خصوصاً در این سنین ظرافت لازم را به خرج دهند و حساس تر عمل نمایند. در کودکان 6- ۵ ساله یک آرامش و تعادل نسبی در رفتار به چشم میخورد و حرکات و رفتارهای آنها نسبت به سنین پایین کاملتر شده است.
آنها میتوانند کارهایی چون مسواک زدن دندان، شانه کردن مو، خرید نان و اعمالی از این دست را انجام دهند. پر تحرکی و هیجانات دوره طفولیت جای خود را به پایداری و سازگاری داده است. وقتی برای نقاشی کشیدن قلم در دست میگیرد بر خلاف چهار سالگی میداند که چه میخواهد بکشد او میتواند تصاویر ساده کتاب داستان خود را نقاشی کند و یا عکسها و تصاویر کشیده شده را رنگی نماید.
مفهوم اعداد را معمولاً تا عدد ۵ خوب درک میکنند و به ازای اشیاء خارجی اعداد را بکار میبرند. (۳ گلابی، ۴ عروسک و...) سوالات پی در پی و کنجکاوی فراوان آنها سبب شده این دوره به دوره «پرگویی» شهرت یابد زیرا کودک زبان را وسیله ارتباطی مناسبی یافته و از پرسیدن ترسی ندارد در صورتی که کودکان بزرگسال خجالت میکشند و با مسخره همسالان از سؤال کردن ندانستهها دست میکشند. کودک پنج ساله به حدی از رشد رسیده که بتوان وظایفی را به او محول کرد که البته از پس وظایف هم برخواهد آمد به همین دلیل در بعضی از کشورها سن ورود به دبستان را پنج سالگی قرار دادهاند و معتقدند که کودک در این سن توانایی لازم جهت پذیرش تکالیف و یادگیری را دارا میباشد. در ۶ سالگی کودک برای مدت کمی سرکش و لجباز میشود و رفتاری شبیه به رفتارهای ۵/۲ سالگی خواهد داشت (در بعضی از سنین در کودک حالتی برگشت پذیری به دورههای قبلی دیده میشود) احساسات کودک در این سن دوگانه است یعنی لحظهای پدر را دوست دارد و لحظهای از او متنفر میباشد گاهی مادر را در آغوش میگیرد و زمانی از او گریزان است. در هر حال باید احساساتی بودن او را در این سن پذیرفت و در مقابل رفتارهایش، آرام و گاهی بیتفاوت بود. دوره پیشدبستان از لحاظ جسمانی دوره حساسی است کودک در عین فعالیت زیاد نا آرام هم میباشد و اغلب در بازیها به دلیل فعالیت زیاد و هیجان دچار حادثه میشود. در صحبت کردن عجول است، گاهی دچار لکنت میشود و زمانی هم لاف میزند و گزاف میگوید که این حالت در پسران شایعتر است.
کودک در این سن زمان حال را بهتر از گذشته درک میکند، دوست دارد خاطرات دوران نوزادی و شیرخوارگیش را بشنود و اطلاعات زیادی از محیط زندگیاش کسب نماید. مفهوم چپ و راست را میداند تصویر انسان را نقاشی میکند و از رنگ آمیزی لذت میبرد. دوست دارد محور توجه قرار گیرد در مهمانیها و پذیراییها اول به او تعارف شود و سهم بیشتری به او تعلق گیرد. کودک پیشدبستانی در انجام دستورات گستاخ و سرسخت میباشد بسیار حساس و پرتوقع است و دیگر ماننددوره قبل مادر برای او شخص اول نمیباشد. بطور کل میتوان گفت این دوره یکی از دورههای حساس زندگی کودک و مقدمهای برای ورود به دنیایی بزرگتر است. دادن تکالیف بیش از توان کودک برقرار نمودن انضباطی خشک، سیادت را از کودک میگیرد اگر در این مرحله به فرمایش پیامبر اکرم (ص) کودک را بزرگ بشماریم و اجازه دهیم مطابق میل خود به تفریح و سرگرمی بپردازد در دورههای بعدی هم حتماً کودکانی اطاعتپذیر خواهیم داشت.
اهداف کلی آموزش و پرورش پیش از دبستان
پرورش سلامت جسمی، هماهنگی ماهیچهای مناسب و مهارتهای حرکتی اساسی در کودک
پرورش عادات بهداشتی سالم و تشکیل مهارتهای پایهای لازم به منظور سازگاری شخصی کودک مانند لباس پوشیدن و درآوردن، خوردن، شستن، نظافت و غیره
پرورش آداب و نگرشهای مطلوب، به منظور تشویق در مشارکت گروهی سالم و حساس کردن کودک به حقوق و امتیازات دیگران
پرورش پختگی عاطفی از طریق راهنمایی کودک به بیان و ابراز خود، شناخت، پذیرش و کنترل احساسات وعواطف شخصی
پرورش حس زیبایی شناسی در کودکان.
برانگیختن کنجکاوی ذهنی کودک و کمک کردن به او در درک دنیایی که در آن زندگی میکند و شکوفا کردن علایق تازه در او از طریق فراهم آوردن فرصتها برای پژوهش و جستجو و کسب تجربه
تشویق کودک به استقلال و خلاقیت از طریق فراهم کردن فرصتهای کافی برای ابراز وجود خود
پرورش توانایی کودک برای بیان احساسات وافکار به زبانی روان، واضح و صحیح
ایجاد حس اعتماد به نفس و امنیت خاطر در کودکان
متوجه ساختن کودک به دنیای پیرامونش
اهمیت آموزش و پرورش در دوران پیش از دبستان
آموزش و پرورش در دوران پیش از دبستان برای رشد کلی و همه جانبه کودک اهمیت دارد چرا که:
۱) شش سال اولیه زندگی کودکان سالهایی حساس هستند زیرا میزان رشد در این سالها نسبت به مراحل دیگر رشد سرعت بسیار بیشتری دارد.
۲) پرورش کامل استعدادهای کودک به ویژه در این سالها نیاز به محیطی محرک و برانگیزنده دارد.
۳) با افزایش تعداد مادران شاغل، گسیختن وابستگیها و نظام خانوادههای سنتی، تنشهای روانی حاصل و نیز اشتغال والدین در خارج از خانه که حاصل الگوی زندگی کنونی است کودکان اغلب نمیتوانند از منافع یک محیط محرک و برانگیزنده بهرهمند شود.
۴) کودکان مناطق محروم به ویژه از این نظر محرومیتهای بیشتری را متحمل میشوند. والدینی که بیسواد هستند تعامل مؤثر و مفید با کودکان خود را ندارند و نمیتوانند به رشد مطلوب و مناسب گفتار و زبان و مهارتهای شناختی کودک خود کمک کنند. فقدان تسهیلات، وسایل و موارد یعنی اسباب بازی، کتاب، امکانات بازی و غیره به محرومیتهای آنان میافزاید. اگر کودکی در شش سال اول زندگی خود در چنین محیط سرشار از کمبودها و محرومیتها پرورش یابد تأثیر نامطلوبی بر رشد کلی و بهویژه ذهنی و زبانی او میگذارد.
۵) یک برنامه آموزش و پرورش مناسب در این دوره تجاربی محرک برای رشد ذهنی، زبانی، جسمی و اجتماعی و عاطفی کودکان فراهم میآورد اگر این نوع برنامهها به گونه مؤثری سازمان داده شوند میتوانند محرومیت ناشی از کمبودهای محیط خانه را جبران کنند و کودک را در ساختن مبنایی قوی برای سهولت رشد بعدی و بارور کردن استعدادهای کاملش یاری کنند.
۶) یک برنامه آمادگی برای مدرسه کودک فراهم میکند و این آمادگیها باعث کاهش تعداد مردودیها و افت تحصیلی و شکست در سطوح ابتدایی میشود.
۷) وقتی کودکان خردسال به مراکز پیشدبستانی راه مییابند خواهران و یا برادران بزرگتر آنها نیز آزادی بیشتری دارند و میتوانند بهتر به کارهای خانه و تحصیلی خود بپردازند.
ویژگیهایی که در دوره پیش از دبستان بسیار مهم است
ویژگیهایی که در دوره پیش از دبستان بسیار مهم است و باید به آنها توجه کرده روشهای آموزش را بر اساس آن ویژگیها طرح ریزی نمود، عبارتند از:
۱) علاقه کودکان به بازی
۲) قدرت و نیاز کودکان به الگوگیری، نقش پذیری و تقلید در این سن
۳) شادی کودکان و علاقه آنها به مطالب آهنگین
مراحل آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان
هدف آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان پرورش و رشد همه جانبه کودک است. رشد و پرورش همه جانبه کودک شامل مراحل ذیل میباشد:
۱) رشد زبان و گفتار
۲) رشد جسمی و حرکتی
۳) رشد خلاقیت و ابراز وجود
۴) رشد ذهنی و شناختی
۵) رشد عاطفی اجتماعی روشهای تربیت دینی کودکان پیش از دبستان
برخی از روشهای تربیت دینی کودکان پیشدبستانی عبارتند از:
۱) تربیت دینی کودک پیشدبستانی از طریق بازی
۲) تربیت دینی کودکان از طریق ارائه الگو
۳) تربیت دینی کودکان از طریق خواندن شعرها و متون آهنگین و شاد
۴) تربیت دینی کودکان از طریق ارائه پاسخهای مناسب به سوالهای دینی آنها
روشهای دیگر تربیت دینی کودکان پیشدبستانی
با توجه دادن کودکان به نعمتهایی که همیشه همراه آنهاست، مثل: اندامهای مختلف آنان (چشم، گوش، دهان و...) یا نعمتهایی که خیلی دوستش دارند مثل: پدر، مادر، مادر بزرگ و... یا نعمتهای طبیعی مثل: کوه، جنگل، حیوانات، گیاهان و... با استفاده از حس زیبایی شناسی میتوان کودکان را به خداشناسی هدایت کرد.
با ترسیم شکلها و نقاشیهایی که در آنها مومنان همیشه لباسهایی به رنگ روشن و تمیز میپوشند، میخندند و خوشحالند، میتوان ویژگیهای مثبت افراد متدین را به کودکان نشان داد و به طور غیر مستقیم عادات صحیح را به ایشان آموخت.
با ترتیب دادن نمایشهای شاد و آموزنده میتوانیم وظایف مسلمانان را از طریق نمایش یا ایفای نقش توسط خود کودکان اشاعه دهیم و در کنار این نمایش و ایفای نقش، شعرها و نثرهای آهنگین بخوانیم.
با ارائه جلوههایی از زندگی امامان و پیامبر اکرم (ص) که کودکان به آنها علاقه دارند مثل بازی کردن حضرت پیامبر با کودکان، سلام کردن پیامبر به کودکان و... آنان را به الگوهای مبارک دین اسلام علاقهمند کنیم.
قبل از اقدام به تربیت دینی کودکان، رفتار، اعمال و شخصیت خودمان را مورد بازنگری قرار دهیم و سعی کنیم نمونه کامل اعمال و گفتار اسلامی باشیم. به همین دلیل، چگونگی انتخاب مربیان مقطع پیشدبستانی، بسیار بسیار مهم و حیاتی است.
همراهی کردن کودکان پیشدبستانی در مراسم دینی، برای آنان بسیار لذت بخش و آموزنده است. برای مثال، همراهی کردن آنها در نماز جماعت، مراسم عزاداری، مراسم میلادیه و... البته بدون ایجاد سختی و فشار برای آنان، میتواند آموزش عملی مراسم دینی باشد.
سخن آخر و ارائه پیشنهاد
عدهای از والدین متأسفانه به تصور اینکه فرستادن فرزندان به مراکز پیشدبستانی باعث تنفر و زدگی آنها در سالهای بعد میشود از فرستادن فرزند خود به مراکز پیشدبستانی امتناع میکنند، باید گفت که این تصور اصلا و ابدا مبنای علمی نداشته و تا کنون هم در هیچ جای دنیا چنین چیزی مطرح نبوده و به اثبات هم نرسیده است. بلکه بالعکس فرستادن کودکان به چنین مراکزی نه تنها باعث تنفر و زدگی نخواهد شد بلکه آنها را آماده ورود به مراحل بعدی آموزش نیز خواهد نمود.
از آنجایی که تربیت اجتماعی مطلوب و سازگاری با گروههای اجتماعی در تنهایی و بدون فراهم شدن فرصتهای مناسب صورت نمیگیرد، این فرصتها هر قدر زودتر برای کودک فراهم گردد رشد اجتماعی او سهلتر خواهد شد از این رو جدا شدن کودک از محیط کوچک خانه، روی آوردن به محیط وسیعی است که هسته مرکزی آن را گروه همبازی ها و همسالان تشکیل میدهند. بخصوص که با ورود به این دنیای جدید بر دامنه مراودات و آزادی کودک افزوده میشود. لذا کودک را پیش از ورود به دبستان، به منظور کسب و توسعه سازگاری اجتماعی به کودکستان ها بفرستید.
با توجه به کوچک بودن محیط خانواده و محدودیتهای آموزشی و پرورشی و از طرفی گستردگی برنامههای آموزشی و پرورشی در مراکز پیشدبستانی لازم است که والدین در جهت تقویت و رشد شخصیتی و مستحکم نمودن پایه آموزشی فرزند خود در امر آموزش و پرورش تلاش نمایند.
اغلب بدخلقیها، لجاجتها، عصبانیتها و پرخاشگریهای نوجوانان تظاهر معناداری از محرومیتها، محدودیتها، فشارها و تنبیه گریهای اعمال شده نسبت به ایشان در دوران کودکی است. به همین دلیل شناخت ویژگیها و نیازهای اساسی کودکان پیشدبستانی و تلاش مستمر برای حسن تامین آنها با مهربانی، صمیمیت، خوشرویی و صبوری از برجستهترین اصول در تدوین برنامههای پرورشی کودکان پیشدبستانی است. زیرا کودک کنجکاو در این دوره اشتیاق فراوان و ذهن آمادهای با بالاترین ظرفیت برای یادگیری دارد. بنابراین، چنانچه ویژگیهای کودک را به خوبی بشناسیم، فرصتهای زیادی برای فراهم آوردن تعاملی خلاق و پویا با او در جهت یادگیری خواهیم یافت.
با در نظر گرفتن مهمترین ویژگیهای روان شناختی کودکان پیشدبستانی و نیازهای اساسی آنان و با توجه به اهمیت نقش حیاتی مربی در این دوره، شایسته آن است که در تدوین اهداف پرورشی و شکوفاسازی توانمندیهای بالقوه این کودکان، ضمن بهرهمندی از وجود مربیانی آشنا به مبانی روان شناختی تعلیم و تربیت، عارف به ویژگیهای فطری و طبیعی کودکان، برخوردار از صبوری و خوشرویی، محبت و مهربانی، صمیمیت و خوش زبانی، بصیرت و آیندهنگری و تعهد و تقواپیشگی بیشترین ارزش برای پرورش و هدایت حس کنجکاوی و تقویت مهارتها، استعدادها و توانمندیهای بالقوه کودکان در جهت توسعه رفتارهای کنجکاوانه، هوشمندانه و عاقلانه آنان قائل شد.
در نظر گرفتن مواردی مثل: بازی الگوبرداری و همانندسازی و علاقه کودکان به شادی و شعر و کلام آهنگین در برنامه ریزی آموزشی در مقطع پیشدبستان، از اهمیت اساسی برخوردار است و بدون آن نمیتوان به موفقیت رسید.
بهترین فرصت برای شناخت و درک سوالات کودک و جهت دادن به توانایی و تفکر خلاق او در کاربرد روش علمی و بنیان نهادن بینش علمی، مشاهده دقیق او در طی فعالیتهای روزانه است.
بهتر است آموزش را بر اساس فعالیتهای خودجوش کودک و سوالات برگرفته از آن آغاز کنیم و آموزشهای بعدی را بر بنیانی قوی و استوار بنا کنیم.
محتوا و برنامههایی برای آموزش کودکان پیشدبستانی از طریق متخصصان یا با مشارکت متخصصان، ارائه دهیم.
با اطلاع رسانی گسترده و جامع از طرق مختلف، والدین را به اهمیت و اساسی بودن دوره پیشدبستانی آگاه کنیم.
آموزش و پرورش با برنامه ریزی دقیق باید دوره پیشدبستانی را رایگان و جزء دوره دبستانی و گذراندن آن را ضرورتی برای ورود به پایه اول ابتدایی طراحی کند.
در روشهای تربیت دینی کودکان پیشدبستانی، با توجه به این که موفقیت چندانی در این زمینه حاصل نکردهایم، تجدید نظر گردد.
منابع:
۱ - نشریه ماهانه آموزشی و تربیتی پیوند، تهران، شماره ۲۴۲، آذر ۱۳۷۸.
۲ - نشریه ماهانه آموزشی و تربیتی پیوند، تهران، شماره ۳۱۹، اردیبهشت ۱۳۸۵.
۳ - ماهنامه آموزشی رشد آموزش ابتدایی، تهران، سال دوم (دوره جدید)، شماره۱۱، آذر ۱۳۷۷.
۴ - ماهنامه آموزشی رشد آموزش ابتدایی، تهران، سال دوم (دوره جدید)، شماره۱۲، دی ۱۳۷۷.
۵ - کُرمی نوری، رضا، مرادی، علیرضا، روانشناسی تربیتی دوره کاردانی تربیت معلم، تهران، شرکت چاپ ونشر ایران، ۱۳۷۳.
۶ - تقی پور ظهیر، علی، اصول و مبانی آموزش و پرورش، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور، چاپ پنجم، مهر ۱۳۷۲.